KENT-YAŞAM-SANAT

Pagos Tepesi: Kadifekale

800px-Kadifekale_IzmirTurkey_EUnluBlogspot

Kadifekale…

İzmir’in en özel, en güzel ve tarihi yerlerinden biri olan Kadifekale’ye bir göz atmak ister misiniz?

Her ne kadar bazı sanal platformlarda Kadifekale’nin yerleşim yeri olarak adı kötü anılsa da aslında İzmir’in en köklü yerlerinden biridir. Bu yazımızda siz okurlarımıza Kadife Kale’nin ne kadar özel bir yer olduğunu göstermek istiyoruz.

Kadifekale, Tepekule’deki eski İzmir(Smyrna) dışında, kentin Pagos’ta (Kadife Dağında) yeniden kurulduğu alandır. Milattan önce 4. yüzyılda kurulan kentte bugüne kadar varlıklarını sürdüren Helen, Roma, Bizans ve Osmanlı dönemlerine ait kalıntılar bulunmaktadır. İzmir’in ve körfezin kuşbakışı seyir noktası olan Kadifekale, şehrin güneyinde 186 metre yükseklikteki bir tepe üzerindedir. Eski adı Pagos olan Kadifekale’de yaşayan Amazon Kadınlarının, dağın eteklerinden Meles Çayı kıyılarına indikleri, hakimiyetlerini uzun yıllar sürdürdükleri rivayet edilmektedir.

Bir başka kaynakta da Kadifekale hakkında şu bilgiler geçmektedir:

Helenistik ve Roma dönemi kentinin Akropolü milattan önce 334’te Pagos dağı eteklerinde bir tepe üzerinde bulunan kale Anadolu’yu Pers egemenliğinden kurtaran Makedonya Kralı Büyük İskender’in isteğiyle yapılmıştır. İskender’in Anadolu’ya çıkışı ve Pers egemenliğine son vermesi üzerine bölgede M.Ö. 334-133 arasında Helenistik dönem başlar. Helenler beraberlerinde kendi şehircilik anlayışlarına uygun şehirleşme projeleriyle gelirler. Helenlerin istedikleri Bayraklı Tepekule’de sıkışmış olan Smyrna Kentinin yeniden inşa edilerek Efes, Bergama, Rodos, İskenderiye gibi zamanın ticarette ve liman işletmesinde ileri gitmiş şehirleri ile boy ölçüşebilecek bir şehir düzeyine erişmesidir. Böyle bir şehrin eski İzmir’de kurulması hem konum hem de alanın küçüklüğü nedeniyle imkansız olduğundan, İskender, Kadifekale olarak bilinen Pagos Tepesi ve eteklerine yeni şehri kurmayı düşünür. Efsaneye göre; İzmir’e gelen Büyük İskender, o zaman ormanla kaplı Pagos Tepesi denilen Kadifekale’de Nemesis Kutsal Alanında avlanırken uykuya dalmış, rüyasından gördüğü iki Nemesis, İskender’den yeni İzmir kentini uyuduğu tepenin eteklerinde kurmasını istemiş. İskender uykusundan uyandığında Klaros’un Apollon Kahinine gördüğü rüyayı anlatarak fikrini sormuş. Kahin “Kutsal Melez Çayı kenarındaki Pagos Tepesi eteklerinde yerleşecek İzmirliler eskisinden daha mutlu olacaklardır.” demiş.

Büyük İskender’in generallerinden Lysimachos şehri Pagos Tepesi ile İç Limana bakan yamaçlarda kurmaya başlar. Böylece 400 yıl önce Lidyalıların istilası ile yurtlarından edilen Melez Çayı etrafında küçük köysel yerleşimlerde yaşayan Homeros’un hemşerisi İzmirliler, İzmir’e gelip yerleştiler. Symrna, Kadifekale’de ikinci kez kurulduktan sonra güçlü bir liman kenti öne çıkmış.

Kadifekale ’den günümüze yalnızca kalenin batısındaki 5 kulesi ile güneyindeki duvarlarının bir bölümü kalmıştır. Bunlara dayanarak kalenin uzunluğunun 6 km olduğu ve sur duvarlarını destekleyen kulelerin 20-25 metre yüksekliğinde olduğu anlaşılmaktadır. Kalenin bunlar dışında kalan kuzey ve doğu kısımları tamamen yıkılmıştır. Kale içerisinde bir dehliz ve su sarnıcı kalıntısı vardır. Zemin seviyesinin altındaki tonozlu yapılar ve sarnıçlar kalenin zenginliklerindendir. Roma Döneminde yapılıp Bizans Çağı’nda yenilenerek kullanıldığı sanılan bu yapıların önemi Symrna’nın su şebekesinin merkezini oluşturmasından, antik kentin can damarı olmasından ileri gelmektedir. Buradaki sarnıçlara Şirinyer’ deki su kemeri yoluyla gelip biriken sular, künk ve kanalizasyon sistemleri ile kentin her yerine dağıtılırmış.

68223,resim-251jpg

Kadifekale bölgesinde yürütülen kazı çalışmaları sırasında milattan sonra 2. yüzyıla ait olduğu tahmin edilen kadın başı figürü ile İzmir’deki Türk-İslam dönemine ait ilk camilerden biri olduğu tahmin edilen yapı ortaya çıkarılmıştır. Kadifekale sur duvarları restorasyon çalışmalarına destek kazılarında, Dokuz Eylül Üniversitesi Arkeoloji Bölümü tarafından Güney sur duvarları bölümünde sürdürülen kazılara ek olarak yapılan çalışmalarda 3 noktada kazı çalışması yapılmış ve cami yapısı ortaya çıkarılıştır. Çalışmalarda, Bizans Sarnıcı içindeki dolgu temizlenmiştir. Kadifekale ’deki kazılarda Osmanlı dönemine ait seramik atölyesi buluntuları da elde edilmiştir.

Pagos’ta yer alan 16.000 kişilik tiyatronun kuzeye bakan seyirci tribünü denize karşı romantik ve muhteşem bir manzara sunduğu ve 1638’e kadar tiyatronun duvarlarının ayakta olduğu bilinmektedir.

İzmir’in en güzel yerinde konumlandırılmış olan bu eşsiz yeri bugün maalesef ki ziyaretten çekiniyoruz. Böylesi tarihi ve güzel bir yerin bir an önce yerli ve yabancı turistler için düzenlenmesini ve güvenle ziyaret edilebilen bir yer haline dönüştürülmesini temenni ediyoruz.

About the Author

Büşra Aykanat

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir