KENT-YAŞAM-SANAT

KİRLİ ÇAMAŞIRLAR ORTAYA ÇIKTI

received_10207428076526168

 

Kosava doğumlu İngiliz vatandaşı sanatçı Alketa Xhafa Mripa, 1999 Kosova Savaşında yaşanan cinsel saldırıya dikkat çekmek amacıyla Piriştina stadyumuna boydan boya 45  çamaşır ipi sererek savaş mağdurlarının ve halkın katılımıyla üzerlerine 5 bin kadın kıyafeti asmıştır.

Peki Kosova Savaşında neler olmuştu?   Yugoslavya Federal Cumhuriyeti ordusunun, bağımsızlık isteyen Kosova Kurtuluş Ordusu’na ve bu örgüt yanında yer alan milis güçlerine karşı 1998-1999 yılları arasında yürüttüğü operasyonla başlayan Kosova Savaşı ardından işin içine NATO güçlerinin katılmasıyla ortalık kaos alanına dönmüştü. Savaşta binlerce insan yaşamını yitirirken cinsel saldırıya uğrayanların rakamı tam olarak bilinmese de 22 bin civarında olduğu tahmin ediliyor. Adli bir vaka olarak mahkemelerde görülen dava sayısı ise bir elin parmakları kadar bile değildi.

Bu değersizliğin karşısında bu sergi çok büyük bir sesleniş. Savaştan hemen önce memleketinden ayrılarak Londra’ya yerleşen ve oradan savaşta cinsel saldırıya uğrayan kadınların verdiği röportajları okuduğu sırada sergi fikrine karar veren Alketa, çalışmasına ilk olarak kirli çamaşırların ortaya çıkması metaforundan hareket etmiş. Ancak sergideki etekler çalışmaya ayrı bir boyut kazandırarak, çamaşır telinden sarkıtılan elbiseler saldırıya uğrayanların sessizliğini bozmaya işaret ediyor. Binlerce elbisenin birçoğunun bizzat saldırıya uğrayan kadınlara ait olduğu sergide, savaş mağduru kadınların bağışladığı her bir giysinin kişisel bir anlamı var ki bu, sergide kolektif bir mahiyet kazanıyor. Örneğin bir kadın sergiye gelinliğini, bir başkası ise Sırp askerlerden kaçarken giydiği pantolonu bağışlıyor. Mripa’ya göre özellikle etek ve elbiseler kadının kırılganlığını sembolize ediyor. Cinsel şiddeti anlatmak için erillik ve maçoluğun sembolik mekanı; bir futbol sahasının seçilmiş olması erkek egemenliğin huzurunu bozacak cinsten. Elbisesi asılan kadınlardan biri de savaş döneminde saldırıya uğrayan Kosova’nın dördüncü devlet başkanı ve ilk kadın başkanı Atifete Jahjaga’ya aittir. Jahjaga da sergiye sadece elbisesini bağışlayarak değil; aynı zamanda sponsor olarak da büyük destek veriyor. “Cinsel saldırıya uğrayanlar söz konusu olduğunda toplumda biz ve onlar ayrımının olmadığını göstermek adına bu işi çok önemsiyorum.” sözleri ile de cinsel saldırılara karşı olan tepkisini dile getiriyor.

İşte taa o zamanlardan günümüze kadar süregelen kadının toplumdaki yeri,değeri… 20 binlerdeki vahşete 20 dava bile değil. Yazık doğrusu. Kadına şiddet, cinsel saldırılar, öldürülme ve bunlar gibi kadına yönelik bir sürü olay.  1999 dan günümüze kadar bu olaylar sürekli bir artış içerisindedir. Kadın her zaman ikinci sınıf kategoride görülmektedir. İçişleri Bakanlığı Emniyet ve Jandarma teşkilâtlarının istatistikî verilerine göre; 2001–2004 yılları arasında; 21.268 kadın aile efradına kötü muamele, 10.148 kadın kaçırma, 3.800 kadın müstehcen hareket, 3.366 kadın ırza geçme, 1803 kadın evlenme vaadiyle aldatılarak kızlık bozma, 1.371 kadın fuhuşa teşvik suçlarının mağduru olarak kayıtlara geçmiştir. Türkiye’de kadınların dörtte biri fizikksel şiddete uğramaktadır. Tecavüze uğrayanların %50 si ise 18 yaşın altındadır. Her 4 kız çocuktan biri cinsel şiddete uğramaktadır. 10-16 yaş arası çocukların yaklaşık %40’ı ensest mağdurudur.

Ülkemizde cinsel saldırıda bulunanların çok azı belki de ceza almaktadır. Çoğu delil yetersizliği gibi saçma nedenlerden dolayı serbest bırakılmaktadır. Ancak şunu belirtmek gerek ki Fransız Hukuku’nda cinsel tacizin ispatlanmasında en önemli delilin, bu olay hakkında bilgisi olan kimselerin tanıklığı olarak ifade edilmektedir. Hatta Fransız Hukuku’nda cinsel tacize tanıklık eden kimselerin korunması ile ilgili özel bir yasal düzenleme bile yapılmıştır. Görüldüğü üzere kadına değer diye bir kavram başka ülkelerde hüküm sürebilmektedir. Fransız Yargısının ele aldığı ölçütler, hukukumuz tarafından da gözönünde tutulması gereken niteliktedir.

About the Author

Sümeyra Esma Çalışkan

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir