SERBEST BÖLGE

“Hayır” Diyebilmek

4487-3-4-8e170

Çoğumuz gerektiğinde “hayır” diyemiyoruz. Olan durumu kabullenip belki acı bile çekiyoruz. “Hayır” diyememek hayatımızdaki önemli sorunlardan biridir. Dünyada bu sorunla karşı karşıya olan milyonlarca insan var. Newsweek Dergisi’nin “Bir Tek Kelime Hayatınızı Kurtarabilir” başlıklı dosyası ve İngiliz Psychologies dergisinin “Nasıl Hayır Derim?” başlıklı araştırmasının kısa süre önce aynı günlerde yayımlanmasından bunun dünya çapında bir sorun olduğunu görüyoruz.

İstemediğimiz şeyleri yapmak için “evet” derken baskı altında hissederiz. Bunun başlıca nedeninin “yetişme şeklimiz” olduğunu vurguluyor İngiliz psikoterapist Emma Baskerville. Psikiyatr Dr. Alp Karaosmanoğlu “hayır” diyememenin iki nedeni olduğunu söylüyor. Birincisi, karşımızdakinin vereceği tepkiden korkmamız. İkincisi ise “bencil olma fobisi” diyebileceğimiz bir düşünce eğilimi.

Bu sorun, insanların nelere karşı hassas olduklarına göre değişiyor. Örneğin, boyun eğmeye meyilli biri patronuna hayır diyemezken eşine ve çocuklarına aşırı buyurgan olabilir. Aşırı fedakâr biri, patronuna karşı belki kendini iyi koruyabilirken aciz olduğunu düşündüklerine hayır diyemeye bilir. Emretmek yerine ona ihtiyaç olduğunu söylerseniz canını verebilir.

Karaosmanoğlu’na göre, kendisi için iyi olmayan bir şeye “hayır” diyebilmek, kişinin kendi sınırlarını koruyabildiğini, kendisinin ve karşısındakinin ihtiyaçlarını aynı anda gözetebildiğini ve sağlıklı mesafeler koyabildiğini gösteriyor. Bu durumda, mutluluk için temel ihtiyaçlardan olan, kendini ifade etmek, kendisi olabilmek gibi koşulların oluşması kolaylaşıyor.

Psikoterapist Emma Baskerville’e göre hayır demenin yolları:

  • “Hayır” derken kendinizi suçlu hissetmemelisiniz, çünkü dürüstlük gerçekten en iyi seçenektir.
  • Önemli olan doğru bir şekilde “hayır” demektir. Mesela açıklama yapmaktansa soru sormalısınız. Bu karşılıklı diyalogu artırır. Böylece hakikaten anlaşılırsınız.
  • Sadece “hayır” demek yerine hem anlaşılmanızı sağlayacak hem de çatışma çıkarmayacak bir yöntem bulun. Meşgulseniz ve arkadaşınız ona eşlik etmenizi istiyorsa, “Bu gece dışarı çıkmayı çok isterdim ama …… ‘ndan dolayı …… tarihine kadar kafamı kaşıyacak vaktim yok. Bunu başka bir zaman yapsak nasıl olur” diye sorun. Ya da patronunuz üzerinize çok fazla iş yüklüyorsa açık sözlü olun: “Sizin için bu işi tamamlayabilirim, ama önümüzdeki haftadan önce teslim edemem. Sizin için en iyisi X,Y veya Z’ye sormak olur. Onlar daha hızlı bir şekilde bu işi halledebilir…” Ya da şunu deneyin: “Hayır demek genellikle benim için zordur ama dürüst olmam gerekirse A işini yapamayacağım çünkü… (Gerçek sebeplerinizi anlatın).”
  • Yapmak istemediğiniz bir iş size teklif edildiğinde, “evet” derseniz sonrasında ne hissedeceğinizi aslında biliyorsunuz. “Hayır” demek isteyeceğinizi de biliyorsunuz. Buna kendi kendinize çalışın. Bu his için aklınıza bir görüntüyü uyarı lambası gibi yerleştirin. Bu görüntü, geçmişte yaptıklarınızı tekrar etmek üzere olduğunuzda sizi uyaracak ve “evet” cevabını “hayır” yapmanız için bir anlık düşünme süresi sağlayacak.
  • Hayır diyebilmeyi öğrenen biri, kendini anlayabilmek için daha fazla zamana sahip olur. Bu nedenle ayıp olmasın mantığı ile düşünmez ve hayatına kendi yön verir.

About the Author

Büşra Aykanat

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir