EKONOMİ

Davranışsal Finans

behavioral-economics

Davranışsal finans, zihindeki ekonomik karar alma mekanizmalarının sosyal, zihni ve duygusal önyargılardan nasıl etkilendiği üzerine çalışır. Bu çerçevede pazar fiyatlarının ve kaynak kullanımının neden değiştiği sorusu önemlidir. Ekonomik modellerdeki bireyin nedenselliği ne ölçüde kullanıp kullanmadığı, bu bilim dalının araştırma konuları içerisindedir. Psikoloji ve neo-klasik ekonomi yaklaşımları ile çok yakından ilgili olan bu dal, pazar kararları kadar, toplum seçimleri ve bu kararların kaynakları üzerine de araştırmalar içerir.

1990’lı yılların başlarında, iddialı olan bir dizi farklı teori ortaya çıktı. Richard Thaler, Robert Shiller ve Andrei Shleifer gibi ekonomistler yatırımcılar arasındaki etkileşimde psikolojinin rolünü ciddi şekilde göz önünde bulundurmaya başladılar.

Nobel ödüllü Daniel Kahnmenan gibi sosyal psikologlar insanların rasyonalizmden uzaklaştığını uzun zaman önce ortaya koymuşlardır. Örneğin, insanlar yakın zamanda gerçekleşen olaylara aynı önemdeki geçmiş olaylardan daha fazla değer verme eğilimindedirler ve zararlarını aynı büyüklükteki kazançlarından daha fazla önemsedikleri için “kayıptan kaçınma” karakterine sahiptirler. İnsanlar gerçekte şans ürünü olan olayları genellikle beceriye bağlama eğilimi sergilerler.

Bu tür bilişsel yatkınlıkların varlık fiyatlamaları üzerinde derin etkileri vardır. Eğer insanlar bilgiye aşırı tepki verirse, beklenmedik şekilde kötü kar açıklayan şirketlerin hisse senetlerinin ilk önce büyük bir kayıp yaşamasını daha sonra da zaman içerisinde kendini toparlamasını bekleyebiliriz. Aynı şekilde, beklentilerin üzerinde kar açıklayan şirketlerin de önce büyük bir yükseliş yaşayıp daha sonra zamanla aşağıya doğru süzülmesi beklenebilir. Bu teoriler ampirik bulgular ile de güçlü bir şekilde doğrulanmaktadır.

Kayıptan kaçınmak, satın aldığı fiyatın altına düşen hissenin yatırımcısının satın aldığı fiyatın üzerine çıkan hissenin yatırımcısından farklı davranması anlamına gelmelidir. Yine, bu konuda da güçlü ampirik bulgular vardır ve bu bulgular psikolojik öngörüleri doğrulamaktadır.

Bu liste daha da uzatılabilir. Nitekim, günümüz ampirik varlık fiyatlaması büyük ölçüde bu tür etkilerin izinin sürülmesi ve belgelenmesi üzerinde çalışmaktadır.

About the Author

Samet Demir

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir